خانه » اخبار موسسه » نقش همسر در زندگی پیشوایان دینی/ خاستگاه صفات بارز امام مجتبی (ع)
موسسه خانواده سلامت بنیان نقش همسر در زندگی پیشوایان دینی/ خاستگاه صفات بارز امام مجتبی (ع) اخبار موسسه روانشناسی و قرآن گفتگوها

نقش همسر در زندگی پیشوایان دینی/ خاستگاه صفات بارز امام مجتبی (ع)

آسیه استادی، طلبه حوزه علمیه گفت: داشتن همسری که دوشادوش پیشوای دین و هم راستا و هم جهت او گام بر می‌دارد، اثر شگفتی در به مقصود رساندن آن پیشوا خواهد داشت و مستند این ادعا، نقش حضرت خدیجه در پیشبرد اهداف حضرت رسول(ص) و نقش حضرت فاطمه (ع) در حمایت از همسر ارجمندش امام علی (ع) است.

به گزارش موسسه خانواده سلامت بنیان، در رابطه با ویژگی‌های امام حسن مجتبی (ع) و نقش همسر در زندگی ائمه و پیشوایان دینی با آسیه استادی، طلبه حوزه علمیه و دانش‌آموخته کلام شیعه در دانشگاه گفتگو کردیم که مشروح این گفتگو را پیش رو دارید.

  • لطفا به‌عنوان آغاز بحث بفرمایید خاستگاه این مساله که امام حسن (علیه‌السلام) را منبع نیکوکاری و خیرخواهی می‌دانند چیست و چه چیزی سبب زبانزد شدن کرامت و صلح جویی آن حضرت، شده است؟

همه معصومان (علیهم السلام)، معدن فضائل و ویژگی‌هایی همچون صلح جویی، سخاوت، کرامت و … هستند. یعنی ما می‌توانیم هریک از این خصائل نیک را به کلیه این بزرگواران تعمیم ( به معنای عمومیت در یکایک آنها) بدهیم. با این حال، می‌‌بینیم که یک معصوم با ویژگی خاصی شناخته و ملقب می‌شود مثلا امام سجاد (ع) به زین العابدین، امام جواد (ع) به تقی و امام هادی (ع) به نقی ملقب هستند در حالی که می‌دانیم این صفات تقوا، عبادت، پاکی و …  تنها مختص به یکی از این بزرگواران نیست و دیگر معصومان نیز از این صفات برخوردارند اما ممکن است هریک از پیشوایان به اقتضاء زمان خود و با توجه به رفتارشان در برهه خاصی از حیاتشان، ویژگی خاصی در رفتارشان تبلور داشته و بنابراین با این ویژگی ملقب ‌شوند.

کرامت حضرت مجتبی (ع)  در سیره عملی ایشان مشخص است

با این مقدمه، خاستگاه کرامت حضرت مجتبی (ع) محل بحث چندانی نیست؛ چرا که آن حضرت به صرف معصوم بودن و سرچشمه فضایل بودن، مانند سایر امامان، اهل کرامت و الگوی جود و کرم است. اما شاید این سوال مطرح باشد که چرا امام حسن مجتبی (ع) را نماد این خصیصه می‌دانیم؟ این مساله به طور مشخص از روی رفتار آن حضرت این نتیجه گرفته می‌شود. وقتی غریبی وارد شهر می‌شد برای پذیرایی به منزل امام حسن مجتبی (ع)  می‌شتافت و منزل ایشان ماوای مسافران و غریبان بود. ایشان دو بار تمام دارایی خود را به مستمندان بخشیدند و دست جود و سخای آن حضرت کاملا در تاریخ مشهود است.

برای یافتن پاسخ سوال شما، باید به سیره عملی آن حضرت رجوع کنیم. با مراجعه به زندگی آن حضرت می‌بینیم که ایشان هیچگاه سائلی را رد نکردند و در برابر درخواست او «نه» نگفتند. وقتی از ایشان سوال شد که چطور هیچگاه سائلی را رد نمی کنید، با این مضمون پاسخ دادند که من خودم سائل درگاه الهی هستم و شرم دارم که کسی از من طلبی داشته باشد و من رد کنم. به این ترتیب، نمونه‌های زیادی از بخشندگی و سخاوت آن حضرت را می‌توانیم در تاریخ و سیره ایشان مشاهده کنیم. هر چند که می‌دانیم حضرت القاب دیگری نیز داشتند.

نقش تعیین کننده همسران پیشوایان دینی

– یکی از ابعاد بارز زندگی آن حضرت، مماشات ایشان با همسر بود. لطفا بفرمایید نقش همسر در زندگی یک پیشوای دینی تا چه اندازه می‌تواند مهم و تعیین‌کننده باشد؟

همسر در زندگی یک معصوم عامل بسیار مؤثری جهت پیشبرد اهداف اوست. همانطور که مستحضرید، حضرت خدیجه (سلام‌الله علیها) در صدر اسلام، یاری‌رسانی خوب و همراهی مؤثر در ترویج دین اسلام بودند. ایشان جزو اولین ایمان آورندگان به حضرت رسول(ص) بودند و اموال خود را صرف تبلیغ و ترویج اسلام کردند.

در زندگی حضرت امیرالمؤمنین (ع) هم می‌بینیم که ایشان همسر را معین و یاری دهنده در امر طاعت خدا می‌دانند. اینها تا زمانی است که همسر، همراه و یاری‌گر باشد، اما اگر در این زمینه کوتاهی کند یا مانند همسر امام حسن مجتبی (ع) حتی مخالفت و کارشکنی داشته باشد چه؟ در این صورت یک عامل مؤثر در پیشبرد هدف معصوم از زندگی ایشان حذف خواهد شد و اینگونه می‌شود که آن حضرت از پشتیبان درون زندگی خصوصی محروم می‌شوند.

به طور کلی می‌توان گفت داشتن همسری که دوشادوش پیشوای دین و هم راستا و هم جهت او گام بر می‌دارد، اثر شگفتی در به مقصود رساندن آن پیشوا خواهد داشت و مستند این ادعا، نقش حضرت خدیجه در پیشبرد اهداف حضرت رسول(ص) و نقش حضرت فاطمه (ع) در حمایت از همسر ارجمندش امام علی (ع) است. کما اینکه می‌بینیم پیامبر اسلام(ص) و حضرت علی (ع) که پیشوایان بلافصل قبل از حضرت مجتبی (ع) بودند به همراه حمایت‌ها و مشارکت مالی، فکری و عاطفی همسران خود توانستند حکومت اسلامی تشکیل دهند و چند سالی زعامت پیروان خود را عهده‌دار باشند. این در حالی است که دوران بسیار کوتاه و چند ماهه خلافت امام مجتبی (ع) مملو از مزاحمت‌ها و ممانعت‌های اطرافیان بود و این مساله منجر به تنهایی ایشان چه در فضای اندرونی خانه و خانواده و چه در محیط بیرونی شد.

حمایت‌های سلبی و حمایت‌های ایجابی

گذشته از آنچه گفته شد و با صرف‌نظر از حمایت‌های ایجابی، نوعی از حمایت‌های سلبی را نیز داریم. برخی از حمایت‌های زنان پیشوایان ما ایجابی و اثباتی بودند از قبیل مساعدت مالی حضرت خدیجه یا خطبه‌های حمایتگرانه‌ای که حضرت زهرا (ع) در حقانیت همسر و امام خویش می‌خواند. اما می‌توانیم حمایت‌های سلبی را نیز مورد اشاره قرار دهیم؛‌ یعنی قناعتگری‌های یک همسر، صبر و تحمل یک همسر و تحمل مرارت‌ها و دشنام‌ها و تمسخرهای بدخواهان نیز یکی از جوانب مهم در انگیزه‌بخشی به شوهریست که قصد خدمت به اسلام و مردم را دارد.

زنی که با شوهر خود تن به تحریم شعب ابی‌طالب بدهد و لب به شکوه و اعتراض نگشاید در واقع با اعتراض و بی‌تابی و اعلام استیصال نکردن به شوهر خود یاری رسانده است. صبوری ورزیدن بر فقر و تنگدستی شوهری که قصد تبلیغ دین و مجاهدت دارد، خود عین صواب است. پس می‌توان گفت اگر نبود حمایت‌های معنوی و دنیوی همسران معصومین(ع)، لطمات بسیار جبران‌ناپذیری به پیکره حرکت آن پیشوایان وارد می‌شد؛ کما اینکه در زندگانی برخی از پیشوایان همین اتفاق افتاد و می‌توان خسارات آن را تاریخ نظاره کرد.

شوهران راه گم کرده نیز نیازمند کمک همسران خود هستند

جالب آنکه حمایت زنان نیکوکار الزاما منحصر به شوهران خوب نمی‌شود و شوهرانی که راه را گم کرده‌اند نیز نیازمند کمک طبیبانه همسران خویش هستند. در این رابطه می‌توان از آسیه، زن خوب فرعون یاد کرد که همفکری این زن با مرد بد روزگار خود باعث رشد پیامبری همچون موسی و نجات یک قوم شد. به این ترتیب، به راحتی می‌توان پی برد زنان برای انجام رسالت زنانه و همسرانه خود ملزم و مشروط نیستند که شوهری معصوم و کاملا هم سو با خود داشته باشند تا از او حمایت کنند. بلکه زنان متن جامعه با کمک به رشد و تعالی شوهران خود می‌توانند زمینه هدایت هرچه بیشتر شوهر را فراهم کنند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.