خانه » کارگروه ها » روانشناسی » موج بزرگ سوم

موج بزرگ سوم

تهیه و تنظیم: مرضیه قهرمانی

بسیاری از مردم در برابر تغییرات اساسی آزرده می شوند که البته اغلب اوقات این آزردگی علت درستی نیز دارد. دو انقلاب صنعتی که اولین آنها ابتدای قرن ۱۸ و دومی تقریبا صد سال پس از آن آغاز شد قربانیانی داشت که شغل خود را به خاطر دستگاه بافندگی کارت رایت، چراغ برق ادیسون، کالسکه بدون اسب بنز و اختراعاتی بی شمار که جهان را متحول کردند، از دست دادند.با این حال این اختراعات زندگی بسیاری از مردم را بهبود بخشیدند، ساختارهای قدیمی اقتصادی را کنار زدند و جامعه را متحول کردند. این اختراعات در مقیاس بزرگی، فرصت های جدید اقتصادی و نیز مشاغل جدیدی برای جایگزینی مشاغل قدیمی خلق کردند.سومین موج بزرگ اختراعات و اختلالات اقتصادی پس از پیش‌رفت در حوزه رایانه و فناوری اطلاعات و ارتباطات در اواخر قرن ۲۰ همراه با نوید تنش اجتماعی و تحول اقتصادی مشابه (با دو موج قبل) آغاز شد.این موج توسط فناوری هایی شامل ماشین هوشمند، وب فراگیر وربات هایی پیش‌رفته به حرکت در آمده و توانایی اختراعات قابل توجهی را در خود جای داده است: ماشین‌های بدون سرنشین، هواپیماهای بدون خلبان، دستگاه های مترجمی که می توانند فورا صدها زبان را ترجمه کنند و فناوری تلفن همراه که فاصله میان دکتر و بیمار  و معلم و دانش آموز را از بین برد.این سوال که آیا انقلاب دیجیتال می‌تواند شغل هایی که نابود می کند را جبران کند اما هم چنان مطرح است.

ساخت رایانش فراگیر و قدرتمند با توسعه مدارهای یکپارچه در دهه ۱۹۵۰ امکان پذیر شد.به وسیله قاعده تجربی و تقریبی که به قانون مور شناخته می شود (مور که یکی از پایه‌گذاران اینتل و سازنده چیپ بود) شمار ترانزیستورهای قابل جای‌گذاری در چیپ ها هر دو سال دوبرابر و یا حتی بیش از آن می شود. این رشد تصاعدی باعث شد که دستگاه‌های الکترونیکی بهتر، ارزان تر و کوچک تری ساخته شود. تلفن های هوشمندی که هم اکنون توسط خریداران در سراسر جهان استفاده می شود، قدرت پردازش بسیاری بیش تری نسبت به ابررایانه های دهه ۱۹۶۰ دارند. این روزها قانون مورد در حال نزدیک شدن به پایان عمر خود است.ترانزیستورها به قدری کوچک شده اند که احتمالا کوچک تر کردن آنها هزینه را به جای کاهش، افزایش می دهد.

هم چنان قدرت رایانشی تجاری در دسترس، در حال ارزان شدن است. هر دو شرکت گوگل و آمازون قیمت رایانش ابری خود را برای مشتری های کاهش می دهند و کارخانه ها با استفاده از قدرت رایانشی بسیار کارآمدتر شده اند. در کتاب مسابقه علیه ماشین که سال ۲۰۱۱ توسط مک‌آفی و براینجولفسوننوشته شد، پژوهش هایی مبنی بر رشد ۴۳ میلیون برابری اثرگذاری رایانه ها بین سالهای ۱۹۸۸ تا ۲۰۰۳ منتشر شد.پردازش گرهای بهتر تنهای بخشی از این بهبود و رشد بوده است.بخش اعظم این رشد از الگوریتم های موثرتری حاصل شده بود.اثرات سودمند ناشی از رشد قدرت رایانشی با سرعت کمی به وقوع پیوست.دلایل این مساله را اغلب با مثال صفحه شطرنج و برنج توضیح می دهند.یک مرد بازی شطرنج را ابداع کرد و آن را به پادشاه هدیه کرد.شاه از این ابداع بسیار خوشحال شد و از مبدع شطرنج خواست تا به انتخاب خودش جایزه ای طلب کند.مرد از پادشاه خواست تا به عنوان جایزه یک دانه گندم در خانه اول صفحه شطرنج،دو گندم در خانه دوم، چهار گندم در خانه سوم قرار دهند و به همین صورت تا خانه ۶۴ام پیش روند.شاه این خواسته را خواسته کمی می دانست و با کمال میل آن را پذیرفت.پس از آن، شروع به شمارش گندم ها کردند.در ابتدای کار شمار گندم ها کم بود اما با گذشت زمانی کم و دوبرابر شدن دانه های گندم، هرکدام از  خانه های جدید نیازمند محصول یک مزرعه گندم بودند. مدت زمان زیادی طول نکشید تا این که پادشاه به شکست خود اعتراف کرد.حتی ثروت عظیم وی نیز برای کوهی از برنج به بزرگی اورست ناکافی بود.به بیان دیگر، میزان افزایش در رشد نمایی اندک به نظر می رسد اما به یکباره غیرقابل باور می شود.

مک‌آفی و براینجولفسون عقیده دارند که رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات باعث شده که انسان هم اکنون بخش دوم صفحه شطرنج را آغاز کند.مشکلات رایانه ای که تا چند سال پیش غیرقابل حل می نمود، اکنون حل شده است. در کتابی که در سال ۲۰۰۵ دو اقتصاددان به نام های مارنین و فرانک‌ لوی منتشر کردند راندن ماشین در خیابان های شلوغ را مساله ای غیرقابل حل برای رایانه ها دانستند. اکنون و تنها چند سال پس از اتشار این کتاب گوگل ماشین بدون سرنشین تندرویی را رونمایی کرده است.یبش تر سازندگان، اکنون در حال توسعه وسایل نقلیه خودکار و یا تقریبا خودکار هستند.به نظر می رسد از آستانه بحرانی عبور شده است و همین به برنامه نویس ها اجازه می دهد که از الگوریتم های هوشمند و مقادیر زیادی چیپ های پردازشگر قدرت برای بدست آوردن نمودی از هش از مدارها استفاده کنند.

شواهدی از این دست در همه جا وجود دارد.تا همین اواخر فهم نوشته و صحبت های(دیگران) ویا تشخیص تصویر پیچیده (توسط ماشین) دشوار بود. با این حال به نظر می رسد که درک این موارد اکنون محقق شده است. سیری اپل دقیقا به بسیاری از فرمان های صوتی واکنش نشان می دهد و می تواند برای نگاشتن ایمیل و یا یادداشت استفاده شود.برنامه ترجمه گوگل بسیار پرسرعت و در حال دقیق تر شدن است و کامپیوترهای این کمپانی در حال بهینه شدن برای فهم دقیق تصاویر دوربین ها(که برای مثال برای نقشه های گوگل استفاده می شود) است.هم چنین سخت افزارها اعم از پردازشگرها تا دوربین ها تا سنسورها در حال بهینه شدن، کوچک تر شدن و ارزان تر شدن هستند و فرصت های جدیدی را برای هواپیماها، ربات ها و رایانه های پوشیدنی فراهم می کنند.ابداعات به محدوده های جدید نیز راه پیدا کرده است:برای مثال در حوزه مالی کریپتوکارنسی هایی مثل بیت کوین ما را به فناوری های جدیدی در پرداخت رهنمون می کند.در حوزه اموزش، توسعه آموزش های جدید و موثرتر می تواند به رونق کسب و کار تحصیلات دانشگاهی منجر شود.

این موج نیز همانند موج های پیش از خود احتمالا موجب بهبود در آسایش و نیز استانداردهای زندگی مردم می شود اما تاریخ نشان می دهد که تنظیم کردن جامعه با آن مشکل و آهسته خواهد بود.اواخر قرن ۲۰ و اوایل قرن ۲۱ نویسندگان آینده‌ی درخشانی برای فناوری به تصویر می کشیدند و این در حالی بود که برخی از اقتصادهای بزرگ و ثروتمند دنیا در دوره ناامیدانه ای از تولیدات و محصولات به سر می بردند.آن زمان، همانند اکنون اقتصاددانان علی رغم رشد بحران های ژئوپلتیکی خبر از دوره جدیدی از جهانی شدن می دادند.آن زمان، همانند اکنون، سیستم‌های سیاسی درگیر پاسخگویی و اصلاح مطالبات کارگزان ناراضی بودند که تعدادشان رو به رشد بود.برخی از اقتصاددان ها دیدگاههای افراطی پیرامون قدرت تخریب زیاد موج جدید نسبت به مشاغل ارائه می کنند.بندیکت وآسب‌بورن از پژوهشگران دانشگاه آکسفورد به تازگی در تحقیقی بیش از ۷۰۰ شغل را برای سنجش میزان سهولت تحویل این مشاغل به رایانه مورد بررسی قرار داده اند و نتیجه گیری کرده اند که شغل  ۴۷ درصد کارمندان آمریکا در اثر خودکار شدن این مشاغل طی یک یا دو دهه آینده شدیدا در معرض از بین رفتن موقعیت شغلی خود هستند.

مک‌آفی و براینجولفسون این پرسش را مطرح کرده اند که آیا کارگران می توانند مهارت های خود را به آن اندازه افزایش دهند که جایگرین نشدن انها با رایانه توجیه گردد؟برخی دیگر از نویسندگان در این اندیشه اند که(به تبع این تحولات) سرمایه داری نیز در خطر قرار گرفته است.

اوضاع تیره جهانی برای کارگران

این گزارش ویژه هم چنین بیان می کند که انقلاب دیجیتال میان افراد معدود ثروتمند و با مهارت و دیگر افراد جامعه شکافی بزرگ ایجاد می کند.در فناوری های نویی که در گذشته به وجود آمدند، معمولاً حقوق افراد با افزایش تولیدات بالا می رفته است و سودهای بدست آمده میان کارگران با مهارت و کم مهارت و نیز صاحبان سرمایه و کارگران و خریداران شکاف ایجاد می کرد.اکنون، فناوری قدرت افراد با استعداد را به میزانی افزایش داده که پیش از این هرگز سابقه نداشته است.هم چنین شکاف میان افراد با مهارت و بی مهارت و نیز میان صاحبان سرمایه و کارگزان شدیدا افزایش پیدا کرده است.علاوه بر این مردابی بزرگ از کارگران بیکار ایجاد کرده است که سرمایه گذاری ها را به رکود می کشاند.

اثر تغییرات فناورانه در تجارت هم چنین مبنای روش توسعه اقتصادی “آزمایش‌شده و قابل‌اطمینان” در کشورهای فقیر را از بین می برد.

امکان افزایش خودکار شدن کارهای تولیدی و فرصت های شغلی ایجاد شده بر پایه مهارت برای سهم بیش تر در ارزش تجارت، می تواند به عقبگرد صنعتی در کشورهای در حال توسعه منجر شود.دولت های دیگر نمی توانند به منظور جذب کارگران بی مهارت بر روی رشد بخش صنعتی حساب باز کنند.در کشورهای ثروتمند و نوظهور، فناوری برای کسانی که پیش از این به دلیل محدودیت های مالی و یا جغرافیایی به عقب رانده شده بودند فرصت‌های شغلی جدیدی فراهم می کند.با این حال در مقایسه با ثروت های عظیم ایجاد شده در مراحل ابتدایی انقلاب‌های فناورانه، شانس بسیاری کمی برای افراد دارای کم مهارت وجود خواهد داشت.

همه این موارد دولت ها را در آزمون های سختی قرار می دهد و آنها را با مطالبات جدیدی برای حمایت، تنظیم و مداخله مواجه می کند.اگر دولت ها بتوانند پاسخ درستی بخ این تحولات بدهن می توانند تغییرات فناورانه را در مسیری هدابت کنند که منافع گسترده ای برای جامعه داشته باشند. اگر پاسخی غلطی به این تحولات داده شود احتمالاً دولت ها تحت فشار کارگران خشمگین بیکار شده و نیز مالیات‌دهندگان ثروتمند و ناراضی قرار خواهند گرفت. مسیری که همراه با سیاست های تلخ و مقابله‌جویانه خواهد بود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *